Տասը հազար դրամի խոստումը և արժանապատիվ կյանքի հարցը

Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարել է, որ կենսաթոշակները բարձրացվում են տասը հազար դրամով։ Այս թվի հետևում, սակայն, թաքնված են մի շարք հարցեր, որոնք վերաբերում են ոչ միայն սոցիալական քաղաքականության արդյունավետությանը, այլ նաև քաղաքական ժամանակագրությանը։

Հատկանշական է, որ ավելի վաղ վարչապետը հրապարակային ելույթում ծաղրել էր կենսաթոշակառուների սպասումները՝ հարցադրելով, թե ինչ կարող է փոխել տասը հազար դրամը։ Այսօր նույն գումարը ներկայացվում է որպես նշանակալի առաջընթաց։

«Միասնության թևեր» քաղաքական նախաձեռնության ղեկավար Արման Թաթոյանը արձագանքել է հայտարարությանը՝ ընդգծելով, որ սոցիալական հարցերը չպետք է դառնան քաղաքական հաշվարկների գործիք։ Նրա գնահատմամբ՝ կենսաթոշակների բարձրացումը օրական հաշվարկով կազմում է մոտ երեք հարյուր երեսուն դրամ, ինչը չի կարող էական ազդեցություն ունենալ մարդկանց կյանքի որակի վրա՝ հատկապես շարունակվող գնաճի պայմաններում։

Թաթոյանը հիշեցնում է, որ 2025 թվականի նվազագույն պարենային զամբյուղը կազմում է 42 հազար 614 դրամ։ Սա այն նվազագույն շեմն է, որը թույլ է տալիս մարդուն ձեռք բերել միայն կենսական անհրաժեշտ մթերքներ։ Միաժամանակ նվազագույն սպառողական զամբյուղը սահմանվել է 78 հազար 836 դրամի չափով, և այն ներառում է ոչ միայն սնունդը, այլ նաև հագուստի, բնակարանի, կոմունալ վճարների և այլ առաջնային ծախսերը։ Այս ցուցանիշների համադրությունը ցույց է տալիս, որ կենսաթոշակ ստացող անձը շարունակում է մնալ գոյատևման սահմանագծին՝ առանց արժանապատիվ կյանքի իրական հնարավորության։

Քաղաքական նախաձեռնության ղեկավարի կարևոր դիտարկումներից մեկն այն է, որ կենսաթոշակների բարձրացման մասին հայտարարությունը հնչում է ընտրություններից երեք ամիս առաջ։ Նրա գնահատմամբ՝ նման ժամանակագրությունը հարցեր է առաջացնում՝ արդյոք խոսքը երկարաժամկետ և համակարգային բարեփոխման մասին է, թե նախընտրական քայլի։

Թաթոյանը շեշտում է, որ կենսաթոշակների բարձրացումը անհրաժեշտ է, սակայն այն պետք է իրականացվի մտածված սոցիալական քաղաքականության շրջանակում՝ հիմնված կյանքի որակի իրական բարելավման վրա, այլ ոչ թե քաղաքական շահարկման տրամաբանությամբ։ Սոցիալական ոլորտում ցանկացած որոշում պետք է գնահատվի ոչ միայն թվերով, այլ նաև դրա ազդեցությամբ մարդկանց առօրյայի վրա։ Երբ կենսաթոշակառուն ստիպված է ընտրություն կատարել սննդի և դեղորայքի միջև, հավելյալ մի քանի հազար դրամը չի լուծում համակարգային խնդիրը։

Ավելին, պետական պարտքի շարունակական աճի և բյուջետային ծախսերում տարբեր պարգևատրումների ֆոնին հարց է ծագում՝ արդյոք սոցիալական առաջնահերթությունները ճիշտ են ձևակերպված։ Կենսաթոշակների բարձրացումը կարող է և պետք է լինի սոցիալական արդարության կարևոր քայլ։

Սակայն եթե այն դառնում է նախընտրական ժամանակահատվածի գործիք, ապա հասարակության վստահությունը սոցիալական քաղաքականության հանդեպ միայն թուլանում է։ Ավագ սերունդը արժանի է ոչ թե հաշվարկված խոստումների, այլ կայուն և կանխատեսելի քաղաքականության, որը կապահովի արժանապատիվ կյանք՝ առանց քաղաքական ենթատեքստի։