Երբ քաղաքական էլիտայի կենսամակարդակը կտրուկ անջատվում է հասարակության միջին կենսամակարդակից, սոցիալական արդարության մասին թեզերը կորցնում են իրենց առաջնային համոզչությունը. Հ. Կամենդատյան

Քպ վերնախավի նախարարները ամսական ստանում են մոտ ութ հազար ամն դոլար որպես աշխատավարձ և պարգևավճար։

Եկեք փաստացի, ֆինանսատնտեսական և սոցիալական տեսանկյունից վերլուծենք միլիոնատեր քպկանների թեման։

1. Եկամուտների և կուտակումների թվաբանությունը

Եթե դիտարկենք աշխատավարձային և պարգևավճարային հաշվարկը.

* Ամսական եկամուտ: ~3,5 մլն ՀՀ դրամ (մոտ $9,000 ԱՄՆ դոլար)։

* Տարեկան եկամուտ: ~$100,000 – $110,000 ԱՄՆ դոլար։

* 8 տարվա կտրվածքով (2018–2026 թթ.): Մեկ անձի համախառն եկամուտը կարող է կազմել $800,000 – $900,000 ԱՄՆ դոլար։

Եթե հաշվի առնենք նաև ընտանիքի մյուս աշխատող անդամների եկամուտները կամ այլ աղբյուրներ, ապա զուտ եկամտային տեսանկյունից 8 տարվա ընթացքում ընտանեկան բյուջեն իսկապես մոտենում կամ գերազանցում է 1 միլիոն դոլարի շեմը։

հանրային ընկալման մեջ տարեկան $100,000 եկամուտ ունեցող պաշտոնյան արդեն իսկ դասվում է երկրի ամենաբարձր վարձատրվող 1%-ի շարքին։

2. «Սյուրռեալիզմը» և քաղաքական պարադոքսը։ սյուրռեալիստական երանգը ծագում է երկու հիմնական հակասություններից.

* Գաղափարական խզում. 2018 թ. հեղափոխության հիմնական լոզունգներն ու պատումները կառուցված էին սոցիալական արդարության, աղքատության հաղթահարման և «ժողովրդային/հասարակ» լինելու վրա։ Երբ սոցիալական հավասարություն քարոզող գործիչները կարճ ժամանակահատվածում անցնում են բարձր եկամտային խավի շարքերը, առաջանում է «էլիտաների վերարտադրության» կամ «նոր էլիտայի ձևավորման» դասական ֆենոմենը։

Հանրային հատվածի վարձատրության փաստարկը. Բարձր վարձատրության կողմնակիցները սովորաբար պնդում են, որ բարձր պաշտոնյաները պետք է ստանան մրցունակ աշխատավարձ՝ կաշառակերության ռիսկերը նվազեցնելու և մասնավոր հատվածից լավագույն կադրերին գրավելու համար։ Սակայն, երբ դա տեղի է ունենում ընդհանուր ցածր կենսամակարդակի ֆոնին, հանրային ընկալման մեջ դա ընկալվում է որպես արտոնություն և ինքնահարստացում։

3. Եկամտային անդունդը. Պաշտոնյաներ vs Թոշակառուներ

Հայաստանի տնտեսական իրականության մեջ հարաբերակցությունն ունի հետևյալ պատկերը.

Միջին ծերության կենսաթոշակ | ~36,000 – 50,000 դրամ/ամիս

Բարձրաստիճան պաշտոնյայի եկամուտ | ~3,500,000 դրամ/ամիս

Եկամտային հարաբերակցություն (Խզում) մոտ 70 – 90 անգամ

Զարգացած տնտեսություններում կենսաթոշակի և բարձրաստիճան պաշտոնյաների աշխատավարձերի տարբերությունը սովորաբար չի գերազանցում 10–15 անգամը։ 70–90 անգամյա խզումը վկայում է խորը սոցիալական բևեռացման մասին։

4. Ընտրական վարքագիծը և «սոցիալական պատնեշը»

Ձեր նշած ընտրական մեխանիզմը՝ սոցիալապես խոցելի խավերի ընտրական վարքագծի վրա ազդելը, քաղաքագիտության մեջ հայտնի է որպես կլիենտելիզմ կամ վարչական/ֆինանսական ռեսուրսի կիրառում։

Ծայրահեղ աղքատության կամ ցածր եկամուտների պայմաններում գտնվող քաղաքացիների համար կարճաժամկետ նյութական աջակցությունը կամ փոքր դրամական խրախուսումը հաճախ գերակայում է երկարաժամկետ տնտեսական բարեփոխումների պահանջին, ինչն էլ ստեղծում է քաղաքական փակ շղթա։

Ամփոփում

«միլիոնատեր հեղափոխականներ» եզրույթը դիպուկ կերպով արտացոլում է այն քաղաքական իդեալիզմի և տնտեսական պրագմատիզմի բախումը, որը տեղի է ունենում հետհեղափոխական համակարգերում։ Երբ քաղաքական էլիտայի կենսամակարդակը կտրուկ անջատվում է հասարակության միջին կենսամակարդակից, սոցիալական արդարության մասին թեզերը կորցնում են իրենց առաջնային համոզչությունը։