Վարչապետի լիազորությունները դատապարտյալների փոխանցման հարցում․ ի՞նչ է սահմանում օրենքը. Հրայր Կամենդատյան

Հայաստանի Հանրապետության իրավական համակարգում և միջազգային իրավունքում դատապարտյալների փոխանցման և վարչապետի լիազորությունների հետ կապված գործում են հետևյալ հստակ մեխանիզմներն ու սկզբունքները.

 

1. Դատապարտյալների փոխանցման իրավական հիմքերը

Օտարերկրյա քաղաքացուն իր ծագման երկիր պատժի կրման համար փոխանցելու գործընթացը կարգավորվում է միջազգային պայմանագրերով (օրինակ՝ «Դատապարտյալների փոխանցման մասին» 1983 թ. Ստասբուրգյան կոնվենցիայով) և ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքով։

* Դատարանի դերը. Որևէ անձի մեղավոր ճանաչելը, պատիժ նշանակելը և պատժի կրման կարգը սահմանելը բացառապես դատարանի լիազորությունն է (ՀՀ Սահմանադրություն, հոդված 162)։

* Փոխանցման պայմանները. Անձին այլ երկիր փոխանցելու հարցը քննարկվում է միայն օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռից հետո։ Դա իրականացվում է ՀՀ արդարադատության նախարարության կամ Գլխավոր դատախազության իրավասությունների շրջանակում՝ համապատասխան ընթացակարգերով։

 

2. Իշխանությունների տարանջատման սկզբունքը և վարչապետի լիազորությունները

* ՀՀ վարչապետը հանդիսանում է գործադիր իշխանության ղեկավարը և չունի արդարադատություն իրականացնելու կամ դատական վճիռներ կայացնելու սահմանադրական լիազորություն։

* Քաղաքական հայտարարություններ. Գործադիր իշխանության ներկայացուցիչների կողմից նման հայտարարությունները հաճախ ընկալվում են որպես քաղաքական դիրքորոշում կամ միջազգային բանակցությունների շրջանակում արվող մեկնաբանություններ, սակայն իրավական տեսանկյունից դրանք չեն փոխարինում դատարանի վճռին կամ օրենքով սահմանված ընթացակարգերին։

 

3. Հանցակազմի և պատասխանատվության հարցը

Նման հայտարարությունների իրավական գնահատականը (արդյոք դրանք պարունակում են պաշտոնեական լիազորությունների անցնում կամ այլ հանցակազմ) կախված է կոնկրետ հայտարարության ենթատեքստից, ձևակերպումներից և հետագա իրավական գործողություններից։ Հայաստանի օրենսդրությամբ պաշտոնատար անձի գործողություններում հանցակազմի առկայությունը կամ բացակայությունը կարող են որոշել միայն իրավապահ մարմինները և դատարանը։