Քարոզչական մակարդակում ձևավորվել է տպավորություն, որ Հայաստանը կարծես թե ցանկանում է Ֆրանսիայի օգնությամբ լրացնել անվտանգային վակումը․ Արտակ Զաքարյան
![](/timthumb.php?src=/disc/18-07-24/3c30ed7c85ae1aff09a53625ee1ffb2c.jpg&w=450)
Արտակ Զաքարյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրել է․
«Եթե Հայաստանն իսկապես ցանկանում է քայլեր ձեռնարկել Ռուսաստանի հետ ռազմական և պաշտպանական պարտավորությունները նվազեցնելու ուղղությամբ, ապա Ֆրանսիային սպասվում է Հայաստանի ռազմական և պաշտպանական վակումը լրացնելու դժվարին խնդիրների լուծում։ Պատրա՞ստ է արդյոք դրան այսօրվա Ֆրանսիան՝ դժվար է ասել:
Խորհրդային Միության փլուզումից հետո, ի տարբերություն այլ եվրոպական երկրների, կովկասյան տարածաշրջանում Ֆրանսիան ստանձնեց առանձնահատուկ դերակատարում: Նա դարձավ Արցախի հարցով խաղաղ բանակցությունների ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ։ Այդ կարգավիճակը Ֆրանսիային թույլ տվեց երեք տասնամյակ շարունակ կարևոր դեր խաղալ Հարավային Կովկասում:
Ֆրանսիան զգալի դեր է խաղացել նաև 2008թ. 5-օրյա պատերազմում Վրաստանում հրադադարի հաստատման գործում։ Բացի այդ, Ֆրանսիան Վրաստանի կարևոր եվրոպական աջակիցներից էր եվրաատլանտյան կառույցների, այդ թվում՝ ՆԱՏՕ-ի և ԵՄ հետ մերձեցման գործընթացում։
Զարգացել են նաև Ֆրանսիայի և Ադրբեջանի միջև հարաբերությունները։
Ֆրանսիական ընկերությունները 1995-2019թթ. շուրջ 2,2 միլիարդ դոլար են ներդրել Ադրբեջանի տնտեսության մեջ: Ադրբեջանն էլ իր հերթին շուրջ 2,6 միլիարդ դոլարի ներդրում է կատարել Ֆրանսիայի տնտեսության մեջ։
Հայ-ֆրանսիական հարաբերությունների վառ օրինակներ էին նախագահներ Ժակ Շիրակի (2006թ.) Նիկոլա Սարկոզիի (2011թ.), Ֆրանսուա Օլանդի (2014 և 2015թթ.), և Էմանուել Մակրոնի (2018թ.) Հայաստան կատարած այցերը։ Ֆրանսիան ակտիվ աջակցել է Հայաստանի և ԵՄ միջև Համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագրին (CEPA) ստորագրմանը և հանդես է եկել Հայաստանի հետ հարաբերությունների զարգացման օգտին: Ֆրանսիան արդյունավետ աջակցություն է ցուցաբերել նաև Հայոց Ցողասպանության միջազգային ճանաչման գործում: ՀՀ երեք նախագահներ՝ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի, Ռոբերտ Քոչարյանի և Սերժ Սարգսյանի պաշտոնավարման ժամանակահատվածում, պահպանելով և զարգացնելով Ռուսաստանի Դաշնության հետ սերտ ռազմավարական հարաբերությունները՝ Հայաստանի կարողանում էր լրացնել և առաջ մղել Ֆրանսիայի և արևմտյան այլ երկրների հետ ձևավորվող արտաքին քաղաքական օրակարգերը:
Բայց աստիճանաբար այս մոտեցումը փոխվեց նոր աշխարհաքաղաքական զարգացումների արդյունքում։ Վերջին տարիներին փոխվեց նաև Հարավային Կովկասում Ֆրանսիայի արտաքին քաղաքականությունը։ Փաշինյանի իշխանության բերվելու արդյունքում սկսված Հայաստանի և Ռուսաստանի հարաբերությունների վատթարացումը, Արցախյան 44-օրյա պատերազմը և դրա հետևանքով ամբողջական հայաթափումը, ինչպես նաև Միջերկրական ծովում Ֆրանսիայի և Թուրքիայի միջև լարվածության աճը, Կիպրոսին և Հունաստանին ցուցաբերած ֆրանսիական աջակցությունը, Ֆրանսիայի և Ադրբեջանի միջև լարվածության սրումը, հիմնական գործոններն էին, որոնք կարելի է ասել դրդեցին Ֆրանսիային փոխել մեր տարածաշրջանում ունեցած իր հավասարակշիռ քաղաքականությունը:
Նիկոլի կառավարությունը, դժգոհ լինելով Ռուսաստանի և ՀԱՊԿ-ի մոտեցումներից, սկսեց մերձենալ Ֆրանսիայի, Հունաստանի և Հնդկաստանի հետ։ 2023թ. հոկտեմբերին ՀՀ ՊՆ և ֆրանսիական Thales ընկերության միջև ստորագրվեց երեք նոր GM-200 ռադիոտեղորոշիչ համակարգեր գնելու պայմանագիր։ Արարողությանը ներկա Ֆրանսիայի պաշտպանության նախարար Սեբաստյան Լեկորնյուն հայտարարեց, որ Ֆրանսիան որոշել է օգնել Հայաստանին՝ հզորացնելու հակաօդային պաշտպանության հնարավորությունները, ինչպես նաև պայմանագիր կնքել ապագայում «Միստրալ» զենիթահրթիռային համալիրների մատակարարման վերաբերյալ։ Ավելի ուշ պարզվեց, որ Ֆրանսիան Հայաստանին զինելու է նաև 50 զրահափոխադրիչներով՝ երկրի ցամաքային զորքերին պաշտպանվածության բարձր մակարդակ և բազմաֆունկցիոնալ հնարավորություններ ապահովելու նպատակով։
Քարոզչական մակարդակում ձևավորվել է տպավորություն, որ Հայաստանը կարծես թե ցանկանում է Ֆրանսիայի օգնությամբ լրացնել անվտանգային վակումը։
Պաշտպանական տարբեր պայմանագրերի ստորագրումն իրականում նախապատրաստման ձև է, որպեսզի ՀԱՊԿ-ից դուրս գալու դեպքում (ինչին ես չեմ հավատում) Հայաստանն ունենա այլընտրանք։
Մյուս կողմից, Հայաստանի, Ֆրանսիայի, Հունաստանի և Հնդկաստանի միջև ռազմատեխնիկական հարաբերություններն ավելի է խթանել Ադրբեջանին՝ ամրապնդելու ռազմական կապերը Թուրքիայի, Իսրայելի և Պակիստանի հետ։ Օրինակ՝ Հայաստանի և Հնդկաստանի միջև 2023թ. նոյեմբերին և Ֆրանսիայի և Հայաստանի միջև 2024թ. փետրվարին կնքված համաձայնագրերից հետո Պակիստանն ու Ադրբեջանը 1,6 միլիարդ դոլար արժողությամբ պայմանագիր են ստորագրել JF-17C Block-III մարտական ինքնաթիռներ մատակարարելու համար։ Գործարքում նշվում է նաև, որ Ադրբեջանը գնելու է «օդ-երկիր» հրթիռներով հագեցած ութ ինքնաթիռ։ Այս գործընթացն ակնհայտ վկայում է Հարավային Կովկասում սպառազինությունների մրցավազքի նոր փուլի մեկնարկի մասին։
Ընդհանուր առմամբ, Ֆրանսիան փորձում է արտաքին դերակատար դառնալ Հարավային Կովկասում։ Կասկածից վեր է, որ Թուրքիան, որպես ՆԱՏՕ-ի անդամ, չի համաձայնի աջակցել Ֆրանսիայի ձգտելիք նոր դերակատարմանն ու մոտեցումներին։
Դա խնդրահարույց կլինի նաև Իրանի Իսլամական Հանրապետության համար: Բացի այդ, Իտալիայի, Գերմանիայի և Արևելյան Եվրոպայի մի շարք երկրների կախվածությունն ադրբեջանական գազից և «Միջին միջանցքով» տրանզիտից՝ խոչընդոտող հանգամանք կարող է դառնալ Հայաստանին աջակցելու Ֆրանսիային կարողություններին ու ջանքերին։ Իսկ թե ինչպիսի՞ն կլինի դաշնակից Ռուսաստանի արձագանքը և ընդհանուր առմամբ վերաբերմունքն այս հարցերին՝ դժվար չէ կռահել:
Ակնհայտ է, որ մի քանի զինատեսակների մատակարարման պայմանագրեր կնքելով և նույնիսկ դրանց մատակարարումը կազմակերպելով՝ ՀՀ անվտանգային խնդիրները չեն լուծվելու: Այն պետք է առնվազն շատ երկար ժամանակ շարունակություն և տեսականիների զարգացում ունենա: Իսկ օրեցոր փոփոխվող ու անկայուն հարաբերությունների այսօրվա աշխարհում կունենա արդյոք այն շարունակություն, թե ո՛չ՝ շատ մեծ հարց է»:
![](/timthumb.php?src=/disc/07-09-24/f7c0a4a9a57bb447c210122e74ecfd22.jpg&w=100&h=60)
![](/timthumb.php?src=/disc/07-09-24/350b4cf879635926600564884069ce35.jpg&w=100&h=60)
![](/timthumb.php?src=/disc/07-09-24/4e05a932818c76e7fc1db97f98a918d1.jpg&w=100&h=60)
![](/timthumb.php?src=/disc/07-09-24/384715a4c324d1e55230eb349e73ae15.jpg&w=100&h=60)
![](/timthumb.php?src=/disc/07-09-24/ec5ec67ce2b37f9a8443ba3b34e00ef2.jpg&w=100&h=60)
![](/timthumb.php?src=/disc/07-09-24/8b16b881f8f84380e14ef6c5ff50b41a.jpg&w=100&h=60)
![](/timthumb.php?src=/disc/07-09-24/881f7a7680a0732ac46bb582697d3eb7.jpg&w=100&h=60)
![](/timthumb.php?src=/disc/07-09-24/b6d2a59381860ff05dbb42b5038c7074.jpg&w=100&h=60)
![](/timthumb.php?src=/disc/07-09-24/ce6486d2a56b8b546c514cdb47a79917.jpg&w=100&h=60)
![](/timthumb.php?src=/disc/07-09-24/56ab3c8da8deff0d5979eba2840b84c1.jpg&w=100&h=60)
![](/timthumb.php?src=/disc/07-09-24/82e5265a344aec5d2808cdac334ee6bd.jpg&w=100&h=60)
![](/timthumb.php?src=/disc/07-09-24/b0c0e2aef0e88745dd112b6ee2aeef49.jpg&w=100&h=60)
![](/timthumb.php?src=/disc/07-09-24/2a3ec997dc0b82367a59c77780b13140.jpg&w=100&h=60)
![](/timthumb.php?src=/disc/07-09-24/d33ece4586d0a457fdc01f190ee35c14.jpg&w=100&h=60)
![](/timthumb.php?src=/disc/07-09-24/6c8803ecb32c5d959c8db03d1bd85e6e.jpg&w=100&h=60)
![](/timthumb.php?src=/disc/07-09-24/d9053f95b87b70d83a1497978d2f333d.jpg&w=100&h=60)
![](/timthumb.php?src=/disc/07-09-24/25bd9e1353e06af26b4382369249f961.jpg&w=100&h=60)
![](/timthumb.php?src=/disc/07-09-24/c966d741acb1de5a7beb727a2accda0b.jpg&w=100&h=60)
![](/timthumb.php?src=/disc/07-09-24/6a85a078f0ed6b5983c7aec205b469a4.jpg&w=100&h=60)
![](/timthumb.php?src=/disc/07-09-24/c71bd8811c7498972c5ca90133cb3882.jpg&w=100&h=60)
![](/timthumb.php?src=/disc/07-09-24/c71bd8811c7498972c5ca90133cb3882.jpg&w=240&h=150)
![](/timthumb.php?src=/disc/07-09-24/3bab7313a8b101aeddbda4652a29e72a.jpg&w=240&h=150)
![](/timthumb.php?src=/disc/07-09-24/ffef170df9c1c7c6fe47778a528869b9.jpg&w=240&h=150)
![](/timthumb.php?src=/disc/07-09-24/03f1b5d866d2669e86743855a7f23cdd.jpg&w=240&h=150)
![](/timthumb.php?src=/disc/07-09-24/f640da8c115f134414590f0a3b1a37c3.jpg&w=240&h=150)
![](/timthumb.php?src=/disc/07-09-24/b1998cebfecdbe852ffab1b3fd75b099.jpg&w=240&h=150)
![](/timthumb.php?src=/disc/07-09-24/4b0128398eeecdbaf014c80098e9ff88.jpg&w=240&h=150)
![](/timthumb.php?src=/disc/07-09-24/4d0d94c86cbc8ba653928fd931a1acd3.jpg&w=240&h=150)
![](/timthumb.php?src=/disc/07-09-24/4e05a932818c76e7fc1db97f98a918d1.jpg&w=240&h=150)
![](/timthumb.php?src=/disc/07-09-24/ec5ec67ce2b37f9a8443ba3b34e00ef2.jpg&w=240&h=150)
![](/timthumb.php?src=/disc/07-09-24/881f7a7680a0732ac46bb582697d3eb7.jpg&w=240&h=150)
![](/timthumb.php?src=/disc/07-09-24/b6d2a59381860ff05dbb42b5038c7074.jpg&w=240&h=150)
![](/timthumb.php?src=/disc/07-09-24/ce6486d2a56b8b546c514cdb47a79917.jpg&w=240&h=150)
![](/timthumb.php?src=/disc/07-09-24/2b947eb139fa9a41cbe3f7fe29a2bc89.jpg&w=240&h=150)
![](/timthumb.php?src=/disc/06-09-24/f87a4917d7027f062d10b181ac1f1e17.jpg&w=240&h=150)
![](/timthumb.php?src=/disc/06-09-24/f2fc050d052843c3a2f7550d059f51fc.jpg&w=240&h=150)