Սկսվել է Երրորդ համաշխարհայինը, եւ սա տնտեսական պատերազմ է. Կարեն Ներսիսյան

Գործարար ԿԱՐԵՆ ՆԵՐՍԻՍՅԱՆԻ գնահատմամբ՝ ռուբլու անկումն ու Ռուսաստանի դեմ կիրառվող արեւմտյան պատժամիջոցները խնդիրներ կառաջացնեն նաեւ հայաստանյան տնտեսվարողների վրա: «Իրավունքի» հետ զրույցում նա փակագծեր բացեց, թե ինչ է կատարվում հիմա բիզնես ոլորտում:

- Պարոն Ներսիսյան, մասնավորապես՝ ի՞նչ խնդիրներ կարող են ծագել ծառայություններ մատուցող կամ ապրանք արտադրող տնտեսվարողի համար:  

- Հայաստանից արտագնա աշխատանքի մեծ մասը բաժին է ընկնում Ռուսաստանին: Նրանք աշխատում են ռուբլի, եւ փոխանցում այն իրենց ընտանիքին, բարեկամներին, որոնք գտնվում են Հայաստանում, երբեմն էլ իրենք են վերադառնում՝ հարսանիքի կամ որեւէ այլ արարողության մասնակցելու համար եւ, բնականաբար, ծախսում են իրենց աշխատած ռուբլիները: Մինչդեռ պատերազմական այս վիճակում եղավ պահ, որ հազար ռուբլին դարձել էր մոտ՝ 3 հազար դրամ, ինչը պատմական անկում էր ու աբսուրդային: Այն մարդիկ, որոնք ունեն սահմանափակ, ասենք, 30 հազար ռուբլի, ինչը համարժեք է մոտ՝ 400 դոլարին, մի օրում այն դառնում է 100 դոլար: Եվ ստացվում է, որ նրանք, ովքեր 5 ամիս աշխատել են որոշակի գումար եւ նախատեսում էին դրանով ինչ-որ կոնկրետ խնդիրներ լուծել Հայաստանում, այլեւս չեն կարող: Ինչ ուզում ես արա, միեւնույն է, դրամն այն ուժը չունի մեր երկրում եւ իշխող են ռուբլին ու դոլարը, ավելին՝ դրամ ոչ ոք չի էլ պահում: Ու այսօրվա դրությամբ՝ Հայաստանում իշխող արժույթներից մեկը դարձել է ոչինչ: Սա Հայաստանի համար կարող է ընդհուպ մինչեւ ծայրահեղ աղքատության հասցնել: Այսինքն՝ միջին խավ, եթե ինչ-որ փորձեր եղել է, որ ձեւավորվի, հիմա դրա հույսն էլ չկա: Ֆինանսական անկայուն վիճակը հուշում է անորոշ ապագայի մասին: Կարծես թե, նորից սկսում ենք վերադառնալ 90-ականներ՝ անարխիա եւ ծայրահեղ աղքատությունից ծայրահեղ հարստություն:

- Այս իրավիճակում ինչպե՞ս պետք է տնտեսությունը դիմակայի: Օրինակ, տեսակետ կա, որ ռուսաստանյան մի շարք գործարարներ իրենց բիզնեսը կտեղափոխեն Հայաստան, եւ սա նույնիսկ դրական ազդեցություն կունենա մեր երկրի համար:

- Հայաստանը դեռ իր խնդիրները պետք է կարողանա լուծել, հետո նոր մտածի ռուսաստանյան գործարարներին ընդունելու մասին: Մենք նույնիսկ զարգացող կամ այդ ուղու վրա գտնվող երկիր չենք, որ ռուսն իր որոշակի ֆինանսական ակտիվները բերի՝ վստահելով, թե կունենա ապագա: Կան մի շարք հետխորհրդային երկրներ, որտեղ նրանց համար առավել նպաստավոր կլինի: Այնպես որ, որքան էլ հայաստանյան մամուլը ողողված է նման տեսակետներով, չեմ կարծում, թե որեւէ լուրջ գործարար կտեղափոխի իր ֆինանսական ակտիվները՝ հույս ունենալով, թե այդպես կկարողանա դիմակայել տնտեսական ճգնաժամին: Անգամ եթե մի 10 գործարար որոշեն, որ իրենց գործունեությունը տեղափոխում են Հայաստան, ապա սա մի օրվա կամ նույնիսկ մեկ ամսվա լուծվելիք հարց չէ, որ արդեն աչքալուսանք են տալիս:

- Ի դեպ, կան խնդիրներ Ռուսաստանից Հայաստան տրանսֆերների, նաեւ SWIFT միջազգային համակարգի հետ կապված: Ի՞նչ կարող եք ասել այս մասին:

- Խնդիրներ կան ոչ միայն SWIFT համակարգի հետ կապված: Ռուսաստանից մարդիկ փոխանցումներ են անում այս կամ այն համակարգով, ինչի համար տոկոսադրույքները լրջորեն բարձրացել են, ընդ որում՝ թե՛ ուղարկողի, թե՛ ստացողի համար: Ուկրաինական կիբերհարձակումներով եւս մարդկանց հաշվեհամարներից բավականին լուրջ գումարներ են գողացել: Էլ չեմ ասում, որ Ռուսաստանում հիմա մարդկանց գումարները կարող են նստել իրենց հաշվեհամարին, բայց չեն կարող գումար հանել, որովհետեւ մի շարք համակարգեր սառեցված են: Կոպիտ ասած՝ գումարով բոմժ են դառնում՝ փող կա, բայց չես կարող դրանից օգտվել եւ քո առօրյա հարցերը լուծել: Ավելին՝ կանխիկ գումար Ռուսաստանում չկա, մարդիկ ուզում են գոնե հազար ռուբլի հանել քարտից, բայց բանկոմատները դատարկ են: Վերջին երկու շաբաթվա ընթացքում մարդիկ 1.6 տրիոլիոնի փող էին կանխիկացրել, եւ հիմա Վլադիմիր Պուտինը չի թողնում, որ որեւէ արժույթ երկրից դուրս գա, դրանով պայմանավորված՝ մի շարք բանկոմատներ փակ են: Ըստ իս, հիմա լավագույն տարբերակը կրիպտոարժույթի մեջ մտնելն է, որին թեպետ շատերն անլուրջ էին վերաբերում, բայց վերջին 2-3 տարվա ընթացքում այն դարձավ ֆինանսների ներդրման բավականին լուրջ հարթակ: Այժմ սա ամենաապահով տեղն է դարձել գումար պահելու համար:

Մանրամասն՝ սկզբնաղբյուր կայքում