ՀԷՑ-ի լիցենզիայի չեղարկումը՝ սեփականության ուժային զավթման վտանգավոր նախադեպ

Հայաստանի իշխանությունների կողմից «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ընկերության լիցենզիայի դադարեցումը վերածվել է բացահայտ քաղաքական և տնտեսական ճնշման գործողության, որն իրականացվում է իրավական հիմքերի շղարշով։ Այն, ինչ ներկայացվում է որպես «ճգնաժամի վերահսկում», փաստացի պետության կողմից մասնավոր սեփականության զավթման քայլ է, որը վտանգավոր հետևանքներ է ունենալու երկրի տնտեսության, ներդրումային դաշտի և միջազգային հեղինակության համար։

Իշխանությունները համոզում են, թե իբր ՀԷՑ-ում խորքային ճգնաժամ էր, սակայն իրականում այդ ճգնաժամը առաջացել է հենց իրենց նշանակած կառավարչական օղակների միջամտությունից։ Մինչ պետական ներգրավումը ընկերությունում բիզնես գործընթացները կայուն էին, ներդրումային պարտավորությունները կատարվում էին, իսկ ծառայությունների որակը՝ կանխատեսելի։ Խնդիրները արհեստականորեն ստեղծվեցին, որպեսզի դրանք հետագայում դառնան լիցենզիան դադարեցնելու պատրվակ։

Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի նիստը զուտ ձևական ընթացակարգ էր։ Որոշումն ընդունված էր դեռևս նիստից առաջ, իսկ լիցենզիայի դադարեցումը ըստ էության հանդիսանում է գույքի բռնի զավթում։ Սա հակասում է Սահմանադրությամբ ամրագրված սեփականության պաշտպանության սկզբունքին և Հայաստանի ստանձնած միջազգային պարտավորություններին։ Սեփականության իրավունքը համարվում է ամենակոշտ իրավական պաշտպանություն ունեցող հիմնարար իրավունքներից, իսկ այս որոշումը փաստացի շրջանցում է այդ սկզբունքը։

Այս գործընթացին զուգահեռ իշխանությունները կրկին երկարացրին Սամվել Կարապետյանի կալանքի ժամկետը՝ փորձելով ճնշել և նրան, և նրա կողմից հիմնադրված հասարակական շարժումը։ Սա այլևս իրավական գործընթաց չէ, այլ քաղաքական հաշվեհարդար, որը նպատակ ունի մեկուսացնել այն մարդուն, ով ունի մեծ տնտեսական ներուժ, հասարակական վստահություն և կարող է դառնալ իշխանության համար լուրջ սահմանափակող հավասարակշռող ուժ։

Սա ուղիղ ազդակ է ոչ միայն ներքին, այլև արտաքին գործարար համաշխարհային շրջանակներին․ եթե Հայաստանի ամենամեծ ներդրողներից մեկի նկատմամբ կարելի է կիրառել բռնի միջոցներ, ապա արտաքին ներդրումների սպասելը մոլորություն է։ Որևէ հարգված ներդրող չի մտնի այն երկիր, որտեղ օրենքը ենթարկվում է քաղաքական շահերին, և սեփականության իրավունքը կարող է պարզ մեկ ստորագրմամբ վերացվել։

Քաղաքական գործիչ Նաիրա Զոհրաբյանը ևս հաստատում է այս գնահատականը՝ նշելով․
«Ակնհայտ է, որ սա բացարձակ քաղաքական հաշվեհարդար է Սամվել Կարապետյանի նկատմամբ։ Այս գործողությամբ իշխանությունները ոչ միայն հարվածում են Հայաստանի տնտեսությանը, այլ նաև միջազգային հեղինակությանը։ Ոչ մի արտաքին ներդրող, տեսնելով այս իրավիճակը, չի ընտրի Հայաստանը որպես ներդրումային վայր։ Բացի այդ, Հայաստանը կանգնելու է միջազգային դատական կառույցներում պարտության և վճարելու է հսկայական գումարներ սեփական քաղաքացիների հարկերից»։

Տեղի ունեցողը ոչ միայն տնտեսական հետևանքներ է առաջացնում, այլ նաև քաղաքական։ Երբ պետությունը սեփականություն է զավթում ուժային մեխանիզմներով, դա նշանակում է, որ ժողովրդավարությունը երկրում վերածվել է դատարկ ձևականության։ Իրավունքը նրանով այլևս չի սահմանափակվում, և իշխանությունն իր կամքն է պարտադրում ամենաբարձր մակարդակում՝ ստորադասելով թե օրենքը, թե պետական շահը։

Հայաստանը արագ շրջում է դեպի կենտրոնացված բռնապետական կառավարման մոդել, որտեղ մեկ անձի կամայականությունը կարող է վեր լինել բոլոր իրավական սահմաններից։

ՀԷՑ-ի լիցենզիայի չեղարկումը դարձավ այն կետը, որը ամրագրեց՝ պետությունն այլևս չի առաջնորդվում իրավունքի գերակայությամբ։ Սեփականության իրավունքի նկատմամբ այսպիսի ուժային վերաբերմունքը վտանգում է երկրի տնտեսական ապագան, վանում է ներդրողներին և խաթարում միջազգային վստահությունը։